Henckel von Donnersmarck

Henckel von Donnersmarck

Górnośląski, arystokratyczny ród przemysłowców i posiadaczy ziemskich.

Rodzina przywędrowała na Śląsk ze Spiskiego Czwartku (słow. Spišský Štvrtok, węg. Csütörtökhely, niem. Donnersmark, Donnersmarkt) i niemiecka nazwa tej wsi stała się drugim członem jej nazwiska. Jako pierwszy na Śląsk, do Wrocławia, przybył Jan II (1481-1539). Było to w roku 1531. Był kanonikiem we Wrocławiu i tam zmarł. Prowadził korespondencję z Marcinem Lutrem, Erazmem z Rotterdamu i Filipem Melanchtonem. Główną siedzibę rodu ze Spisza na Śląsk,do Świerklańca, przenieśli Łazarz I Starszy (1551-1624) i jego syn Łazarz II Młodszy (1573-1664). Pożyczywszy cesarzowi Habsburgowi duże sumy pieniędzy dostali w formie zabezpieczenia ziemie bytomskie (z Tarnowskimi Górami) i bogumińskie państwa stanowe. Przez następne stulecia ród dostawał tytuły i godności, dzieląc się jednocześnie na kilka linii i gałęzi, i katolickich, i ewangelickich. Rewolucja przemysłowa w XIX wieku umożliwiła rodzinie Henckel von Donnersmarck pomnożenie majątku, dzięki czemu Hugo I (1811-1890) z linii bytomsko-siemianowickiej oraz Karol Łazarz (1772-1864) i jego syn Guido (1830-1916) z linii tarnogórsko-świerklanieckiej stali się głowami jednego z najbogatszych rodów w ówczesnej Europie. Ten ostatni w 1913 roku posiadał kopalnie „Deutschland”, „Śląsk”, „Donnersmarck” i „Blücher”, dwie spółki akcyjne, huty, walcownie, prażalnie cynku, kopalnie rud cynkowo-ołowianych oraz olbrzymie połacie ziemi i lasów. Po 1922 roku większość bogactw Henckel von Donnersmarcków znalazła się w granicach Polski, ale ich znaczenie malało. W 1945 roku rodzina przeniosła się do Bawarii, tracąc większość fortuny, lecz nadal zachowując wysoką pozycję społeczną i towarzyską.

 

Bibliografia:

1/ www.pl.wikipedia.org

2/ http://www.arekkp.pl/arystokracja.html#Henckel 3/ http://katowice.wyborcza.pl/katowice/1,35063,4730352.html

4/ A. Kuzio-Podrucki „Henckel von Donnersmarckowie. Kariera i fortuna rodu”; Bytom 2003

5/ J. A. Krawczyk, A. Kuzio-Podrucki „Zamki Donnersmarcków”; Radzionków 2002

6/ A. Kuzio-Podrucki, P. Nadolski, D. Woźnicki „Herbarz bytomski”; Bytom 2003

7/ Jan Szturc „Ewangelicy w Polsce. Słownik biograficzny XVI – XX w.”; Augustana, Bielsko-Biała 1998