Kompozytor, krytyk muzyczny i pedagog.

Viktor Heinrich Donatien Wilhelm Schulz urodził się 19 czerwca 1838 roku w Bytomiu w rodzinie farmaceutów. Pochodzący z Królewca jego dziadek, Samuel Schulz, założył w Bytomiu w 1804 roku pierwszą bytomską – „Pod orłem”, czyli „Adlerapotheke”, przemianowaną potem na „Starą aptekę” – „Alte Apotheke”. Dom, w którym prosperowała, mieści się obecnie pod adresem Rynek 24. Ożenił się z Henriettą Chartier z Legnicy, potomkinią francuskich emigrantów. Synem ich był Albrecht Schulz, ojciec kompozytora, także farmaceuta. Po okresie pracy u ojca założył własną aptekę w Mysłowicach, do których przeniósł się z żoną – Marią z domu Martin, pochodzącą z Namysłowa i dziećmi. Po śmierci ojca w 1847 Maria wraz z siódemką dzieci przeprowadza się najpierw do Bytomia, a potem do Wrocławia. Heinrich kończy gimnazjum, a potem odbywa roczną praktykę w Königshütte, czyli dzisiejszym Chorzowie, w laboratorium chemicznym tamtejszej walcowni żelaza, jako przygotowanie do późniejszych studiów. W tym czasie zaczyna komponować.

W 1858 roku rozpoczął studia chemiczne, filozoficzne i literackie na Uniwersytecie Wrocławskim. W 1861 roku, po skomponowaniu śpiewogry „Fridolin” z okazji 50. rocznicy przekształcenia jezuickiego uniwersytetu w pruski uniwersytet państwowy, przenosi się do Lipska, do tamtejszego konserwatorium. Uczy się m.in. Ignaza Moschelesa, Karla Heinricha Reineckego i Karla Riedela. Studia kończy w roku 1864 i wtedy też do swojego nazwiska dołącza człon Beuthen, czyli ówczesną nazwę Bytomia. Żeni się z Adolfiną Köhlisch, córką oberżysty z Rakowca, będącą teraz dzielnicą Wrocławia i ma z nią dwoje dzieci. W Lipsku komponuje m.in. Psalm 29 na chór, organy, głosy solowe i orkiestrę, wysoko oceniany i dobrze przyjęty.

W roku 1866 przenosi się z rodziną do Zurychu, gdzie uczy muzyki, komponuje i pracuje w gazecie
„Neue Zürcher Zeitung” jako krytyk muzyczny. W Szwajcarii komponuje m.in. dedykowane Franciszkowi Lisztowi, który bardzo bytomskiego kompozytora wspiera od lat, Psalmy – 42 i 43, a także siedem symfonii. Utwory Schulz-Beuthena wykonuje się w tym czasie oprócz Zurychu m.in. w Weimarze, Dreźnie, Lipsku i Wiedniu.

W latach 1880 -1993 mieszkał wraz z rodziną w Dreźnie, od 1893 roku do 1895 w Wiedniu, aż ostatecznie osiada w roku 1895 ponownie w Dreźnie, gdzie uczy w konserwatorium, awansując stopniowo. Jego utwory grywano wtedy m.in. w Erfurcie, Lipsku, Magdeburgu, Bonn, Strasburgu i Sztokholmie. W 1913 roku został umieszczony w zakładzie dla nerwowo chorych w Löbtau, obecnej dzielnicy Drezna, gdzie zmarł 12 marca 1915 roku.

Schulz-Beuthen skomponował 132 dzieła, z których wiele jest dotąd nieopublikowanych, a część zaginęła. Zalicza się go do szkoły kompozytorów zwanej szkołą nowoniemiecką. Pozostawił po sobie m.in. osiem ukończonych symfonii (w tym VI – Król Lir, najdoskonalsze jego dzieło) i dwie niedokończone, siedem poematów symfonicznych, koncert na fortepian i orkiestrę, sonaty fortepianowe, a także wiele utworów wokalno-instrumentalnych, m.in. trzy opery, trzy śpiewogry, 10 oratoriów, ballady, psalmy i pieśni z towarzyszeniem fortepianu. Inspiracją dla niego była niemiecka i austriacka muzyka ludowa, literatura i malarstwo, ale także chorał Marcina Lutra – Silną twierdzą jest nasz Bóg, do którego skomponował w roku 1884 V Symfonię – Hymn reformacyjny na wielką orkiestrę i organy. Innym źródłem inspiracji stał się dla Schulza folklor muzyczny Ameryki Północnej. Na bazie pieśni murzyńskich i indiańskich stworzył Indiański taniec wojenny, Indiański taniec żniwny oraz suitę Pieśni i tańce murzyńskie.

Bibliografia:
1/ www.pl.wikipedia.org
2/ Prof. dr hab. Piotr Obrączka „Heinrich Schulz-Beuthen – niemiecki kompozytor z Bytomia”; „Bytomskie tematy”, 2011. Bytom.
3/ Maciej Droń „Był sobie Bytom”; 2001, Bytom.

Ponieważ zarówno publikacje nutowe, jak i płytowe oraz filmowe, zawierające muzykę Heinricha Schulz-Beuthena są nieliczne i trudno dostępne, proponujemy odwiedzić poniższe strony i rozpocząć własne poszukiwania kompozycji bytomskiego twórcy:


1. WebSitePortal

2. Disc

3. Klassika

4. YT